chữ trung

Định nghĩa
  1. Danh từ:
    • Lòng trung thành, tận tụy: "chữ trung" chỉ phẩm chất trung thành, hết lòng phục vụ, đặc biệt là với vua, nước, hoặc một lý tưởng cao đẹp. Trong văn hóa Việt Nam, "chữ trung" thường được đặt cạnh "chữ hiếu" (lòng hiếu thảo) để nói về hai bổn phận lớn của con người.
    • Khái niệm đạo đức: "chữ trung" thể hiện một nguyên tắc đạo lý, yêu cầu sự trung thành và trách nhiệm đối với cộng đồng, quốc gia.
Ví dụ sử dụng
  • Danh từ:
    • Người xưa coi trọng chữ trung hơn cả tính mạng. (Người xưa đặt lòng trung thành lên trên mọi thứ, kể cả sự sống.)
    • Chữ trung và chữ hiếu là hai điều căn bản của đạo làm người. (Lòng trung với nước và hiếu với cha mẹ là nền tảng đạo đức.)
    • Anh ấy giữ trọn chữ trung với tổ quốc. (Anh ấy hoàn toàn trung thành, tận tụy với đất nước.)
Các cách sử dụng nâng cao

  • "chữ trung, chữ hiếu": cặp phạm trù đạo đức truyền thống, thể hiện bổn phận với nước và với gia đình.

    • Trong thời chiến, chữ trung thường được đặt lên trên chữ hiếu. (Khi có chiến tranh, lòng trung với nước được ưu tiên hơn hiếu thảo với cha mẹ.)

  • "trọn chữ trung": sống hoặc hành động một cách trung thành trọn vẹn.

    • Người lính thề trọn chữ trung với quân đội. (Người lính thề sẽ trung thành tuyệt đối với quân đội.)
Biến thể và từ gần giống

  • Trung (tính từ): trung thành, ngay thẳng.

    • Một người trung nghĩa. (Một người trung thành và có nghĩa khí.)

  • Bất trung (tính từ): không trung thành — trái nghĩa của "chữ trung".

    • Hành động bất trung bị xã hội lên án. (Hành vi phản bội bị xã hội chỉ trích.)
Từ đồng nghĩa
  • Lòng trung thành: sự tận tụy, không phản bội.
  • Đạo trung: con đường, nguyên tắc của lòng trung (thường dùng trong văn chương cổ).
  • Tận trung: hết lòng trung thành, làm tròn bổn phận.
Thành ngữ liên quan

  • Trung quân ái quốc: trung với vua, yêu nước (thành ngữ Hán Việt, thường dùng trong văn hóa phong kiến).

    • Tinh thần trung quân ái quốc thấm nhuần trong tư tưởng người xưa. (Lòng trung với vua và yêu nước là tư tưởng chủ đạo thời phong kiến.)

  • Chữ trung chẳng phải dễ đâu: câu nói nhấn mạnh lòng trung thành là phẩm chất khó giữ trọn.

    • Cha tôi thường dạy: "Chữ trung chẳng phải dễ đâu, con ạ". (Cha tôi nhắc rằng lòng trung thành không dễ dàng có được.)